DELT Pud Jor Shrine — Design Note

วลีนี้ผมได้ยินอยู่บ่อยครั้งในช่วงปีที่ผ่านมา ตั้งแต่ที่ได้มีโอกาสร่วมงานกับอาจารย์ติ๊ก (Tik Santi Lawrachawee) จุดเริ่มต้นมาจากข่าวที่อาจารย์ติ๊กได้รับเลือกเป็นศิลปินในงาน Thailand Biennale Phuket ซึ่งนำไปสู่โอกาสในการพบมิตรภาพใหม่ จากที่เริ่มต้นเป็นเพียงผู้ช่วยออกแบบ wordmark ให้กับ Thailand Biennale และงานกราฟิกแบบ Generative สุดท้ายก็ได้เป็นส่วนหนึ่งของงานที่มีความหมายมากกว่าที่เคยคาดไว้

สำหรับผม "ภูเก็ต" เคยเป็นเพียงเรื่องเล่า ไม่เคยเดินทางไป ไม่เคยรู้ว่าจังหวัดนี้มีบรรยากาศเป็นอย่างไร และตามจริงแล้ว ความตั้งใจที่จะเดินทางไปก็ไม่เคยเกิดขึ้นในหัวเลยสักครั้ง

01 — จุดเริ่มต้น

เรื่องราวของภูเก็ตที่ผมรู้จักในช่วงปีนั้น มาจากเรื่องเล่าของอาจารย์ติ๊กเป็นหลัก — การลงพื้นที่เก็บข้อมูล การพบผู้คนใหม่โดยบังเอิญ และเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นระหว่างที่อาจารย์กำลังตกผลึกในด้านงานแสดง รวมถึงเรื่องราวของอ๊ามปุดจ้อ

ในฐานะคนกรุงเทพฯ ที่ไม่ค่อยได้เดินทางออกต่างจังหวัด ผมมักทำหน้าที่เป็นผู้ฟังที่ดีอยู่เสมอ จนกระทั่งวันหนึ่งที่อาจารย์ติ๊กพูดขึ้นมาว่าจะพาไปเป็น "ศิษย์วัด" ช่วยออกแบบฟอนต์ให้กับศาลเจ้าปุดจ้อ ผมแปลกใจ ไม่นึกว่าจะมีโอกาสแบบนี้เกิดขึ้นได้จริง แต่ก็ไม่ได้ปฏิเสธ เพราะตอนนั้นยังไม่คิดว่ามันจะเกิดขึ้นจริง ๆ

02 — ปุดจ้อจัดสรร

ไม่นานหลังจากนั้น อาจารย์ติ๊กก็โทรมาอัปเดตเรื่องการลงพื้นที่ภูเก็ตอีกครั้ง รวมถึงกลับมาพูดถึงเรื่องฟอนต์ของศาลเจ้าปุดจ้อ แต่ครั้งนี้ดูเป็นรูปธรรมขึ้น เพราะอาจารย์ถามถึงวันเวลาที่จะเดินทางไปได้จริง ๆ — ซึ่งทำให้ผมไม่ทันตั้งตัวเลย

ช่วงเวลานั้นมีความไม่แน่นอนทั้งสภาพร่างกายและจิตใจ ทำให้ไม่อยากเดินทางไปไกล แต่ในใจก็ไม่มีเหตุผลที่จะปฏิเสธ จึงเลือกที่จะเปิดใจ ปล่อยวาง และออกเดินทางเพื่อไปพบสิ่งที่ยังไม่รู้จัก เมื่อมองย้อนกลับไป คำว่า "ปุดจ้อจัดสรร" นั้นไม่เกินจริงเลย

03 — ภูเก็ต ยินดีที่ได้รู้จัก

การเดินทางไปภูเก็ตครั้งแรกเป็น one-day trip แบบไปเช้าเย็นกลับ ซึ่งพิสูจน์ให้เห็นว่า "ภูเก็ตก็แค่ปากซอยนี้" ไม่ใช่คำพูดที่เกินจริงเลย การต้อนรับที่ดี ผู้คนใหม่ในพื้นที่ใหม่ และมื้ออาหารเพอรานากันที่ได้ดาว Michelin ที่พี่จิ๊น (Penjamas Sirikijwattana) เป็นผู้เลือก ทำให้วันเดียวนั้นอัดแน่นไปด้วยความรู้สึกที่ดี

โอกาสที่ได้พบอาจารย์กร อาลักษณ์ประจำอ๊ามปุดจ้อ และได้รับการพาเดินชมศาลเจ้าที่กำลังอยู่ระหว่างการบูรณะ ให้ความรู้สึกไม่ต่างจากการข้ามน้ำข้ามทะเลไปไหว้เจ้าแม่กวนอิมที่ฮ่องกง ด้วยข้อจำกัดของเวลา พี่บอมบ์ (Skan Aryurapong) ผู้กำกับ รุ่นพี่ และผู้ช่วยของอาจารย์ติ๊ก ช่วยพาเที่ยวและแนะนำร้านอาหารที่ไม่ควรพลาด แม้เวลาจะน้อยนิดเพียงใดก็ตาม

จากเมืองที่รู้จักแค่ในความคิด กลายเป็นเมืองที่รู้สึกผูกพัน เหมือนเป็นส่วนหนึ่งของเมืองแบบที่ไม่เคยรู้สึกมาก่อน

04 — DELT Pud Jor Shrine

โจทย์ที่อาจารย์ติ๊กตั้งต้นไว้คือ ไม่อยากให้ป้ายศาลเจ้าใช้ฟอนต์ไทยสไตล์จีนแบบที่คุ้นเคยเหมือนกับป้ายอื่น ๆ ในภูเก็ต จึงเริ่มต้นกระบวนการ research เพื่อค้นหารูปแบบตัวอักษรที่เหมาะสมกับบริบทของศาลเจ้า

ป้ายเดิมของศาลเจ้าปุดจ้อทำด้วยตัวอักษรโป้งไม้ ซึ่งน่าจะสะท้อนรูปแบบอักษรตามยุคสมัยที่ทำป้ายนั้นขึ้นมา ในขณะเดียวกัน อาจารย์ติ๊กค้นพบจุดเชื่อมโยงที่น่าสนใจกับแบบอักษรที่ออกแบบโดยกรมพระยาดำรงราชานุภาพ — รูปแบบอักษรจากพัดดำรงธรรม ที่มีลักษณะการเดินเส้นสอดคล้องกับวัสดุการเขียนแบบพู่กัน กลายเป็นจุดตั้งต้นในด้านการออกแบบ

จากจุดนั้น ผมเริ่มพัฒนารูปแบบตัวอักษรโดยนำโครงสร้างพัดดำรงธรรมมาผสานกับลักษณะการเขียนด้วยพู่กันจีน เกิดเป็นการจำลองการเขียนด้วยวัสดุแบบพู่กันในโครงสร้างภาษาไทย นำไปสู่แบบอักษรใหม่ที่ออกแบบเฉพาะสำหรับศาลเจ้าปุดจ้อ

ความตั้งใจในการออกแบบฟอนต์ชุดนี้คือการให้มีตัวอักษรที่ครบถ้วนสมบูรณ์ตามมาตรฐานการใช้งานในคอมพิวเตอร์ ประกอบด้วยภาษาไทย ภาษาอังกฤษ พยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ ตัวเลข และสัญลักษณ์ต่าง ๆ เพื่อให้ฟอนต์นี้เป็นหมุดหมายที่มีความหมายในการบูรณะศาลเจ้าปุดจ้อครั้งนี้ — ศาลเจ้าในยุค พ.ศ. ๒๕๖๘ ควรมีฟอนต์ดิจิทัลเป็นของตัวเองด้วยเช่นกัน

ศาลเจ้าในยุค พ.ศ. ๒๕๖๘ ควรมีฟอนต์ดิจิทัลเป็นของตัวเองด้วย

05 — ขอบคุณสำหรับโอกาส

ผมโชคดีที่ได้รับโอกาสดี ๆ เสมอมา โดยเฉพาะการได้ช่วยงานอาจารย์ติ๊กในครั้งนี้ ซึ่งทำให้รู้สึกว่างานออกแบบมีคุณค่ามากกว่าแค่การรับงานแล้วส่งมอบ ความรู้สึกนั้นช่วยเติมเต็มในสิ่งที่การทำงานตามปกติให้ไม่ได้ และยังสร้างแรงผลักดันให้อยากทำงานที่ดีต่อไป

สิ่งที่ได้รับจากการช่วยงานครั้งนี้ไม่ใช่แค่ฟอนต์หนึ่งชุด แต่คือความรู้สึกเหมือนกลับไปเรียนหนังสืออีกครั้ง ได้แลกเปลี่ยนมุมมอง ได้แชร์เรื่องราวต่าง ๆ รวมถึงทัศนคติต่อการทำงานที่ค่อย ๆ ช่วยให้เติบโตขึ้นทีละน้อย ถึงปีนี้จะเป็นปีที่หนัก แต่อีกด้านก็มีพลังงานที่ดีแทรกอยู่เสมอ

สุดท้าย ผมยังคิดว่า "ปุดจ้อจัดสรร" นั้นไม่เกินจริงแน่นอน เพราะดูเหมือนว่าทุก ๆ อย่างกำลังเคลื่อนไปในทางที่ดีขึ้นอยู่เสมอ ที่สำคัญ ฟอนต์ DELT Pud Jor Shrine เสร็จสมบูรณ์แล้ว ชีวิตก็ผ่านไปได้อีกหนึ่งปี ขอบคุณสำหรับโอกาสที่ดีเสมอมาครับ